Alfabetyczny spis żydowskich miejsc historycznych w Warszawie:

A    B    C    D
G    J    K    L
M   N   O    P 
S
    T   W   
Z

 

T

ul. Targowa

ul. Tłomackie

Trakt Pamięci Męczeństwa i Walki Żydów

ul. Twarda

 


 

 

 

 

ul. Targowa 50/52
Wzniesiony przez Rothblita w 1819 r., jest najstarszym zachowanym murowanym budynkiem mieszkalnym na Pradze. Już przed 1839 r. mieściła się tu elementarna szkoła żydowska, a w oficynach trzy żydowskie domy modlitwy, które po wojnie zostały zamienione na magazyny. W dwóch z nich zachowały się fragmenty malowideł przedstawiające znaki zodiaku, rysunek Ściany Płaczu, Grobowiec Racheli. Na jednej ze ścian znajduje się napis w języku hebrajskim głosi, że malowidła wykonano w 1934 r. z donacji synów Dawida Grinsztajna. 

 

 

ul. Targowa 50/52
ul. Tłomackie 7  
(Wielka Synagoga obecnie Błękitny Wieżowiec na pl. Bankowym)
Wielka synagoga została wzniesiona w latach 1875-1878 wg projektu L. Marconiego i stała się symbolem żydowskiej Warszawy. Tu odbywały się uroczyste nabożeństwa z okazji świat państwowych, tu śpiewali kantorzy o światowej sławie. W styczniu 1940 r. została zamknięta, podobnie jak pozostałe domy modlitwy. Ponownie otworzono ją 16 czerwca 1941 r. i zamknięto w marcu 1942 r., gdy została wraz z sąsiednim budynkiem biblioteki wyłączona z obszaru getta. Zamieniono ją na magazyny mebli zrabowanych z dzielnicy żydowskiej. Po miesiącu walk z powstańcami gen. Jürgen Stroop uznał, że symbolem jego zwycięstwa będzie zburzenie synagogi. Nastąpiło to 16 maja 1943 r. o godz. 20.15 

 

 

Wielka Synagoga
ul. Tłomackie 3/5  
(gmach Biblioteki Judaistycznej obecnie Żydowski Instytut Historyczny)

Budynek wzniesiony w latach 1928-1936 wg projektu Edwarda Ebera jako biblioteka Wielkiej Synagogi na Tłomackiem. Mieścił się tu także Instytut Nauk Judaistycznych, w którym wykładali uczeni tej miary, co Majer Bałaban, Mojżesz Schor, Ignacy Schiper. W czasie wojny budynek znajdował się na terenie getta. Mieściły się tu biura Żydowskiej Samopomocy Społecznej. Pracujący tutaj Emanuel Ringelblum założył podziemne archiwum getta. Po wojnie, w 1947 r., po odbudowie, budynek stał się siedzibę Żydowskiego Instytutu Historycznego. Instytut posiada bogate zbiory artystyczne, archiwalne biblioteczne, fotograficzne. Najcenniejszym jego skarbem jest odnalezione Archiwum Ringelbluma. Zbiory artystyczne są ukazane na stałych wystawach: Getto Warszawskie i Galeria Sztuki Żydowskiej. Naprzeciwko, w miejscu zburzonej Wielkiej Synagogi, w tzw. Błękitnym Wieżowcu znajduje się galeria wystaw czasowych ŻIH, księgarnia z wydawnictwami o tematyce żydowskiej.  
Żydowski Instytut Historyczny

 

 

Wystawy otwarte pon.-piątek 9.00-16.00, czw. 9.00-18.00 Wstęp płatny. Tel. 8279221.

 

 

 

 

 

wystawy w ŻIH
Trakt Pamięci Męczeństwa i Walki Żydów 1940-1943
(Umschlagplatz ul. Stawki 10 - pomnik Bohaterów Getta 
ul. Zamenhofa róg Anielewicza) 

Jego drogę wyznaczają bloki z czarnego sjenitu, na powierzchni których wyryto opis wydarzeń i nazwiska osób działających w getcie. Trakt łączy Umschlagplatz poprzez kopiec sztabu ŻOB (Żydowskiej Organizacji Bojowej) z pomnikiem Bohaterów Getta. Na blokach uczczono pamięć poety I. Kacenelsona, pedagoga J. Korczaka, rabina I. Nissenbauma, łączniczki ŻOB F. Płotnickiej, komendanta ŻZW P. Frenkla, członka Poalej Syjon M. Majerowicza, komendanta ŻOB M. Anielewicza, członka Haszomer Hacair A. Wilnera, działacza Bundu S. Zygielbojma, M. Klepfisza, działacza PPR J. Lewartowskiego, historyka E. Ringelbluma. 
 Trakt powstał w 1988 r. wg projektu Zb. Gąsiora, S. Jankowskiego "Agaton", M. Moderau.

 

Trakt Pamięci Męczeństwa i Walki Żydów 1940-1943

 

 

 

 

 

Trakt Pamięci Męczeństwa i Walki Żydów 1940-1943

 

 

 

 

 

 

 

 

Trakt Pamięci Męczeństwa i Walki Żydów 1940-1943
ul. Twarda 6  
(synagoga małżonków Nożyków) 

Wzniesiona w latach 1898-1902 jako prywatny dom modlitwy przez Zelmana i Rywkę Nożyków, następnie przekazana Warszawskiej Gminie Starozakonnych. Z istniejących przed wojną w Warszawie kilkuset domów modlitwy jest jedyną ocalałą synagogą i nadal pełni funkcje religijne. Do synagogi od strony wschodniej w latach 70. został dobudowany budynek mieszczący biura Warszawskiej Gminy Żydowskiej i Związku Gmin Żydowskich w Polsce. Synagogę można zwiedzać oprócz sobót w godzinach przedpołudniowych. Wstęp płatny. Tel. 6204324.

 

 

Synagoga Nożyków
ul. Twarda 6
 Jeden z nielicznych ocalałych budynków na tej ulicy. W okresie międzywojennym mieściło się tu wiele instytucji żydowskich i ambulatorium lekarskie gminy warszawskiej. Na pierwszej klatce zachowały się fragmenty napisu w języku polskim, hebrajskim i żydowskim informujące o istniejącym tu ambulatorium. W klatce środkowej umieszczono odnalezione dokumenty rodzin zamieszkujących ten budynek w getcie, do czasu deportacji w lipcu 1942. 
 
ul. Twarda 6
Obecnie mieści się tu między innymi: stołówka Gminy Żydowskiej, Klub Seniora Betejnu, Stowarzyszenie Dzieci Holocaustu (tel. 620 82 45), Stowarzyszenie Żydów Kombatantów (tel. 620 62 11), Centrum Edukacyjne Kultury Żydowskiej (Joint) (tel. 654 31 60), Fundacja Ronalda Laudera (tel. 620 34 96), redakcja miesięcznika "Midrasz" (tel. 654 31 55), Biuro Podróży "Our Roots" (tel. 620 05 56), Shalom Travel (tel. 652 28 04), Polska Unia Studentów Żydowskich (tel. 652 22 00). wewnątrz budynku